Od autora:

 

Niniejszy pamiętnik powstał wyłącznie dzięki inicjatywie mego syna Jurka, za co Mu tą drogą chciałbym podziękować.  Dla wyjaśnienia sprawy, muszę zaznaczyć, że zacząłem pisać i to do “szuflady”, dopiero po przejściu na emeryturę, chcąc się wypowiedzieć na istniejące stosunki, oraz by utrwalić przeżycia z okresu lat wojny i związane z tym okresem nieprzemijające stresy.  Wyjazd obu moich synów za granicę, Jurka na stypendium naukowe do Stanów, a szczególnie Andrzeja z żoną Ewą i ukochanym (bo pierwszym!) wnukiem Adasiem do Kanady i pozostanie Ich na emigracji po ogłoszeniu stanu wojennego, nasiliły moje pisanie, ale wszystko to szło w dalszym ciągu do “szuflady”.  Nie bez znaczenia była próba zatrzymania młodszego mego syna Andrzeja z rodziną (a w szczególności małegoAdasia) przed emigracją i Jego starania wspólnego z nimi odlotu do Kanady,w czasie naszego pobytu u Nich w Paryżu (ujęte w Odyssei Rodzinnej).  Dopiero jednak inicjatywa mego syna Jurka, który te opracowania  zestawił, przygotował do druku, wydał w Nowym Yorku i przysłał mi gotowe egzemplarze, robiąc mi tym ogromnie miłą niespodziankę (wprost szok), jak również potem życzliwe przyjęcie “Pamiętnika” przez znajomych i przyjaciół, zmobilizowało mnie do opracowania drugiego wydania, zawierającego dodatkowo szereg nie ujętych w poprzednim wydaniu, oraz napisanych w międzyczasie “sprawozdań” z odbytych różnych wycieczek, (a raczej wypraw).  Szczególnie wyjątkowa była wspólna rodzinna wycieczka z kraju na “Dziki Zachód”, zorganizowana i sfinansowana przez Jurka poprzez najpiękniejsze tereny i parki narodowe Ameryki która została przez Niego przygotowana w najdrobniejszych szczegółach, tak że bez przerwy byliśmy z żoną mile zaskakiwani nieoczekiwanymi sytuacjami.  Tą drogą chciałbym jeszcze raz podziękować moim synom Jurkowi  za inicjatywę wydania, Andrzejowi za inicjatywę przy  “Odyssei”, oraz żonie Danieli za życzliwe uwagi i pomoc.

 

1.  ODYSSEA RODZINNA

 

1.1.  Prolog

       (Wyznanie emeryta)

 

I tak się to zaczęło!

 

     Dziwny to był roczek,

     zaczął się typowo,

     paszporty,  przyczepa,

     samochód i w drogę!

 

          Kiedy tylko słońce,

          zaczęło dogrzewać,

          dom na cztery spusty;

          “Panie Boże prowadź”!

 

                Lecz tym razem do wnuka,

                jest droga daleka,

                a z pustymi rękoma,

                przyjechać się nie da!

              

Jakieś książki, łakocie,

lecz i słów potrzeba!

 

     Tak mi rzece Babunia:

     “Niech Dziadzio pomyśli,

      może coś mądrego,

      dla wnuka się przyśni”!

 

 

 

 

            I tak się to zaczęło,

            jadąc godzinami,

            Dziadzio głowę suszył

            i bił się z myślami.

 

                 W takt szmeru silnika,

                 swe myśli dyktuje,

                 a Babcia na prędce,

                 byle gdzie spisuje.

 

Dziadzio na postoju,

przy świetle księżyca,

całe te “bazgrały”,

na papier przemycał!

 

      Jakieś dziwne slogany,

      po głowie mu plączą,

      same się składają

      i rymami trącą.

 

           Tak, to dzięki Babci,

           płaczu co niemiara,

           Dziadzio wiersze zmyślał,

           Babcia spisywała.

 

Frydman, czerwiec 1983 rok

 

 

1.2.   Do Adasia

 

Gdy trzy latka miałeś,

Babci nie widziałeś.

 

     Babusia była daleko,

     nad Rabą rzeką,

     kamyczki rzucała

     i za Adasiem płakała.

 

          Dziadzio się zlitował,

          przyczepkę szykował,

          ołówkiem postukał

          i po mapie szukał...

 

                Gdy wyprawę zgotował,

                przez Europę wędrował,

                Babcia w wozie siedziała

    bez przerwy płakała!

 

Po wielu przygodach,

długich autostradach,

przyczepka ze Skodą

do Paryża zjechała.

 

     Było tyle krzyków

     i wiele uśmiechów,

     Adasia Babusia

     nareszcie ujrzała,

 

            Co go uściskała,

            to znowu płakała!

 

Paryż, lipiec 1982 rok.

 

 

 

1.3. Wspomnienia z Paryża

 

Gdy już wszystkie wieści sobie przekazali,

wsiedli w Mercedesa i Paryż zwiedzali.

Tatuś oprowadzał, wszystko pokazywał,

z tyłu Adaś z Babcią, ciągle dokazywał.

 

      A Mamusia Ewa, o wszystkim myślała

      i po Euromarchach ¹ zaopatrywała.

      I tak po kolei: Wersalu ogrody,

      Tu Plac Inwalidów i te Eifla schody...

 

            Po komnatach Luwru snuli godzinami,

            Adaś z Rodzicami przy aucie czekali.

            A wieczorną porą telefon włączali

            i z Wujciem Jureczkiem długo rozmawiali,

  

   O sprawach i sprawkach, w słynnym

   Kraka grodzie,

               o przyszłej w Kanadzie rodzinnej przygodzie...

               Tak sobie jeździli, wszystko oglądali,

               a najczęściej z Adasiem Rabę wspominali.

 

Tam bystra woda, po kamieniach toczy

i szumi i błyska, ze słońca bolą oczy.

Albo wczasy nad Białką, co w Dunajec wpada,

wśród poziomek i malin, wkoło woda sama

 

     Gdzie Adaś maleńki składał pierwsze zdania,

     a spał przy Dziadziusiu w przyczepce do rana,

     potem, wprost z okienka zrywał sam jagody,

     z powagą smakując, zerkając do wody.

 

          Teraz w obcym kraju bystro wypatruje,

           tylko Mamę i Tatę pilnie obserwuje,

           by mu w ciżby tłumie nie znikli za rogiem.

 

 

 

 

                 On nic nie rozumie, po co dalej i dalej,

                 od bliskich i kraju ciągle uciekają,

                 za spokojem i chlebem - stale coś szukają!

 

Tak zwiedzając starą metropolię świata,     

złe myśli nachodzą i chęci furiata!

A tu cudne Luwru zbiory i obrazy,

w mgle się rozpływają rygory, nakazy.

 

     Zamiast cieszyć oczy cudami Paryża,

     ciągle myśli wracają, do Polskiego krzyża!

     Jeżdżąc Mercedesem, wśród potoków ludzi,

     trudno to zrozumieć co się w sercu budzi.

 

          Za jakie grzechy, jakie przewinienia,

          tułają się po świecie Polaków nasienia?

          Najlepsze dzieci, najbystrzejsze syny,

          (a w kraju, przy korycie, same s...)

          nie mogą we własnej ziemi, zapuścić korzeni.

 

               Tak daleko od kraju, próbują na nowo

               rozpoczynać życie! (I znowu ab owo...)

               Tak to wszystko razem, z radości spotkania, 

                najniespodziewaniej, przyszły rozmyślania?!

 

  

 

 

 

 

 Lecz jeszcze przed nami, całe dwa tygodnie!

 Pojedziemy razem na wakacje “modne”.

 

                                            Budwa, sierpień 1982 rok

 

 

 

1.4. Wspólne wakacje

 

Teraz wspólna jazda, (wakacje, czy praca?)

Przez zasobne kraje Europy swobodnej,

przez granice bez granic i bez kontrolerów,

pełne dóbr wszelakich, bez żadnych problemów.

 

     Dostępne dla każdego bez przynależności,

     dla białych, czy żółtych, czy mieszanych gości.

     I znowu refleksja, jak wąż jadem truje!

     Zamiast cieszyć oczy, to w serce mi kłuje.

 

           Tylko szczebiot wnuka i jego problemy,

           ściągają na ziemię, (na której żyjemy!).

           Lepiej więc zostawić wnuka z rodzicami,

           niech swoje problemy rozwiązują sami.

 

              I tak każde pokolenie, musi wciąż na nowo,

              szukać miejsca i celu, każdy swoją drogą!

 Więc w noce bezsenne, myśli w głowie plączą

              i ręka bezsilna swędzi, na bez radę losu!

 

Jak zgłębić tajemnicę, ludzkiego istnienia

i radość i smutek, los i przeznaczenia,

a świat ma swój porządek, który się nie zmienia!

 

     Tak jadąc samotnie, Mercedesa śladem,

     z oporną przyczepą, (jak na żółwiu okrakiem),

     mogłem godzinami ciągnąć rozmyślania,

     z dala wypatrując “bliskich” poczynania,

 

          Tam wesoło gawędząc, słuchali szczebiotu,

          daremnie Wnuka odwracając, od Dziadzia widoku,

          absorbując Go  ciągle, w troskliwe pytania,

          a On wciąż do tyłu, do Dziadzia przemawiał.

  

               Te cudne biwaki, na leśnych polanach,

               spacery do rzeki, lub z piłką zabawa!

               Albo te miasteczka, w Alpejskich dolinach,

               zatłoczone mrowiem ze świata, pielgrzymów,

 

 

Sznury aut wszelakich, na przełęczy szlakach

i wąż świateł, w tunelu Świętego Bernarda!

Przy wylocie powiew śródmorskiej krainy,

coraz cieplej i parniej i wnet port Genui.

 

     Tak już niedaleko, naszej wspólnej drogi,

     do starej Florencji, gdzie rozstania trwogi.

     Tam znowu szczyty przeżyć, co krok nieprzytomne,

     jak dziedziniec “Officium”, skąd nie można odejść,

 

          Tylko siedzieć na stopniach, jak przed tym ołtarzem

          i słuchać i patrzeć i być z tłumem razem!

          Wtedy wszystkie sprawy, maleją od razu,

          do mizernych wymiarów, zwykłego obrazu,

 

               A zostaje sztuka, tylko czystej wody,

               jak prawda i piękno, niezwykłej urody.

               Orkiestra oberwańców, swawolnych muzyków,

               pałac Pittich i Strozzich i te odwiedziny,

 

 

 

 

 

 

 

Lampka wina i taniec “Princessy” dzieciny,

faktoria Cuzona, wśród wzgórz winorośli

i spotkanie przy winie, z ostatnim ze Strozzich².

 

     Tam też, męska decyzja - krótkie pożegnania,

     kurs na port Ankona, nie ma odwołania...!

 

Ankona, październik 1982 rok

 

1.5. Rozstajne drogi

 

Kiedy los jest tak srogi i rozdzielił rodziny,

wiózł Dziadzia Babcię, w dalekie krainy,

coraz dalej od swoich, coraz dalej od kraju,

coraz dalej od bliskich, od tych co kochają!

 

    

     Za siódme góry, za morza, za rzeki...

     niech sam czas zaleczy, czerwone powieki.

     Dziadzio się zamyślał i jechał pomału,

     bo czasu miał dużo, a sił nie stawało.

 

          Coraz dalej i dalej, gaz dodawał Skodzie,

          złe myśli chce zostawić i pogubić może...?

          Tak do brzegów morza, dobili w Ankonie,

          gdzie miejsca dostali na “Słowenii” promie,

 

               By po nocy bezsennej, (tylko pod gwiazdami),

               zobaczyć Dubrownik, zlany promieniami

               wschodzącego słońca, długich cieni w wodzie,

               powspominać  przeszłość, na tej znanej drodze,

   szukać miejsca na nocleg, dać odpocząć Skodzie...

 

 

 

 

Tu po znanych już brzegach, (lecz teraz zmienionych),

wstrząsami ziemi gmachów pozbawionych,

starych prawie nie ma, nowe jakieś nowe,

chcieli szukać wspomnień i pogwarków dzieci

 

     I tak na wspomnieniach czas im szybko leci.

     A tam pewnie Adaś z swymi rodzicami,

     walizki pakuje i na “Jumbojeta” pilnie wyczekuje,

     co Go do Kanady pachnącej przerzuci,

     gdzie ich własny domek i pianino kusi...!

 

          I dopiero Budwa, cała zdruzgotana,

          strudzonych wędrowców, na noc zatrzymała,

          a ludzie przyjaźnie o wszystko pytają,

          przez co troski rozłąki szybko zanikają.

 

              Lecz gdy słońce się schowa za góry wysokie,

               wnet z ciszą nachodzą wspomnienia głębokie,

               codzienna tęsknota za czasem minionym!

 

Te czasy niedawne, tak nagle skończone,

kiedy w ferie szkolne, w te znajome strony,

z dziećmi przyjeżdżali i w przyjaciół gronie.

 

   Teraz, każda skała, lub szczegół maleńki,

   odświeża minione z przed laty włóczęgi!

   Wtedy Dziadzio, na rybki zabiera przybory:

   wędkę z żyłką, haczyki i całe przypony,

       

          A Babcia, jak tylko jedzenie zgotuje,

          łzy ukradkiem ociera, w kątach popłakuje,

          a w chwilach spokoju, przy stole zasiada,

          pisze długie listy, lub dręczy sąsiada.

  

               Zrozumieć nie może, co ich tu przywiodło,

               bez wnuka i dzieci, jak było przed laty,

               gdzie dorodne smyki, a później chłopaki,

               wokół ojca robili krzyk i zamieszanie.

 

Biegali po skałkach i kąpiąc się w morzu,

pływając w maskach pod wodą, lub ciągnąc na holu,

ponton, kajak i kuszę, lub inne cudeńka,

cały dzień do zmroku, bez przerwy maleńkiej,

 

     Wrzucali do gardeł, co się daje spożyć:

     omlet z pięciu jajek, na całą patelnię,

     papryki nadziane ryżem razem z mięsem,

     co Mama zgotuje, niekiedy ogórek,

     lub nieopatrzna ryba, zwabiona na sznurek!

 

          Albo te konkursy młodych obżarciuchów!

          Dla ich dokarmiania i zapadłych brzuchów,

          wszystkie ich zamówienia, były wlot spełniane

          i skrzynkami brzoskwiń zaraz nagradzane.

 

               Dla Mamy ich życzenia, były rzeczą świętą!

               Takie były czasy!  - Teraz, pachnie miętą!

 

Woził Dziadziuś Babcię, na tej swojej Skodzie

i po autostradach i po koziej drodze,

po pięknych zatokach i górskich ostępach,

aż Skoda do przyczepki: “Ale nas zamęcza”!

 

     Nie chce Dziadzio opuścić, nic z pięknej krainy!

     (Jak w rodzinnym kraju, “dzielne” partii syny!)

     Lecz droga daleka, pełno spraw po drodze,

     jedzie Skoda jedzie, dojechać nie może,

 

         

 

 

Do beztroskiej Grecji, - gdzie złociste morze,

troski i nostalgie, kąpać w czystej wodzie!

Lecz już coraz bliżej, znajome już drogi.

            Teraz każdy zakręt, wspomnienia przywodzi.

 

               Tutaj, stały biwak, na dzikiej polanie,

               gdzie, starzy z młodzieżą, mecze rozgrywali,

               wieczorem przy księżycu, z gitarą śpiewali.

 

Wszystko dziś nie realne, wspomnień mgłą spowite,

zatraciło sens w czasie, gdzieś na dnie ukryte,

nabiera nowe wymiary i nowe też znaczenia,

a droga przed nami, coraz to się zmienia.

 

     Zamiast dzikich odłogów, nowe stoją domy,

     przyczepka hamuje te nasze zapędy,

     którędy jest bliżej i mniej strome skręty.

     Ręce kierownicą kręcą bez ustanku,

     a nogi na pedałach skaczą jak przy tańcu.

 

          Długo nie zapomni, Dziadzio swej przygody,

          jak korbą od przyczepy, bronił nocą Skody!!!

 

                (Gdy półnadzy “zbóje”, z albańskiej granicy,

                na Kosowym Polu, koło Mitrownicy,

                bagaże ściągali z dachu śpiącej Skody,

                do lasu przenosząc, gdzie mieli podwody)!

 

Skacząc po kamieniach, but na lewej, prawy,

ręką podtrzymując spodnie od piżamy,

wywijał korbą, jak mieczem, nad głowami cieni,

by zmusić do ucieczki te uparte hieny!

 

     Pocieszny to był widok!...Babcia przy drzwiach stała,

     gdy cień się pokazał, siekierką machała,

     ale jak się zbliżał,...zaraz się chowała!

 

          Dziadziuś, zamiast nocą snu słodko zażywać,

          musiał przyczajony w ciszę się wsłuchiwać,

          łowić odgłos nocy i wytężać oczy,

          by zbójcom przyczajonym, nie dać się zaskoczyć!

 

               Lecz na nasze szczęście droga pojaśniała,

               ciężarówka z ludźmi szybko się zbliżała.

               Sytuacja nagle inna, zaraz wszystko zmienia,

               zaspany milicjant i szofer, kiedy wyszli z cienia

  wystarczyła na szybką rejteradę cieni.

 

Tylko stukot nóg bosych, biegnących po ziemi,

tylko łupy porzucone, wśród lasu zieleni,

dały powód do dumy, rozbudzonej “władzy”,

tak więc “pod opieką”, wieś tę opuszczamy!

  

     Szybko przejeżdżamy niegościnne drogi,

     dwie granice, Kulatę i Salonik tłoki,

     by poczuć powiew morza rozległego,

     bez ciżby tłumu, gwaru wszelakiego.

 

          Tutaj złoty piasek i fala gorąca,

          są oliwki cieniste i woda szumiąca.

          A nad nami lazur nieba błękitnego,

          na którym bez przerwy od rana do nocy,

          rozpalone słońce świeci i migoce.

 

               Zaraz tu inaczej! Serce mocniej stuka,

               patrzy wokół radośnie i przyjaciół szuka!

           

                                                        Subotica, 14 październik 1982 rok

 

 

 

1.6. Zatoki Sitonii

 

Gdzie Sitonii³ zatoki rozległe przestrzenie,

gdzie gaje oliwne, a w nich z rzadka cienie,

z boku tam, tablica na parkingu stała

i wszystkim przejezdnym nazwę obwieszczała:

 

     “Joanis Beach”⁴ - tak ją tu nazwano.

     Miłe to skojarzenia, na myśl nasuwało.

     Rzut oka na plażę z wysokiego brzegu,

     oliwkowe wzgórza, turystów niewielu.

       

          Choć do Joanisa “naszego” jazdy już niewiele,

          tu pył wędrówki nam zostawić trzeba,

          wyprostować nogi i przymknąć powieki

          bez przerwy przywiązane, do wstęg dróg dalekich,

 

                Do zakrętów nagłych, podjazdów wysokich,

                by omijać pułapki, niebezpieczeństw srogich.

 

Joanis! - On sam pasał kozy, stado blisko dwieście,

z drugiej strony Sitonii - sam żył w Satri mieście,

gdzie rodzina cała, żona Katarina, co “la, la” śpiewała,

gdy On doił kozy, lub spędzał na leże.

Syn - strażnik ogniowy, co wybrzeża strzeże.

 

     Joanis teraz daleko, w wąwozie, ma swoje wypasy,

     na noc schodzi w zatokę, od dzikiego zwierza,

     z jednej strony stok stromy, z drugiej morza brzegi,

     cztery psy duże, muł, namiot do osłony,

     z zapasami jadła, w czas deszczowej pory.

 

 

 

 

          Tam On czeka na nas, jak zeszłej jesieni,

          by w bezludnych plażach, wieczory długimi,

          rozprawiając o wszystkim co ślina przyniesie,

          sącząc wino lub kawę, gdy kozy posnęły.

 

               Tam psy głos dawały, w ciemną nocy ciszę,

               niosąc echo wysoko, aż po same szczyty,

               zwierza dzikie płosząc, co chodzi stronami.

 

Iskry z ognia szły w górę, przy księżyca blasku,

ciche szmery fali, w błyskach “stąpanego” ⁵ piasku,      

kąpiele przy księżycu, na lustrzanej tafli,

 

     Bez jednej choćby zmarszczki i poszumu fali,

     tylko skoki rybek, od czasu do czasu,

     płoszonych przez drapieżców, głębin morza władców!

 

          Często tak aż do rana, gdy błyskały zorze,

          słuchaliśmy śpiewów i tańców nad morzem,

          popijając winem pieczone suwlaki,

          lub żarem przysypane, rodzime ziemniaki.

 

                Młodzież  tessalska, co w niedzielne wczasy,

                zjeżdżała nad zatokę, na morskie biwaki,

                we dnie łowiąc ryby i kąpiąc się w morzu,

                by nocą na piasku zasypiać w śpiworze,

 

Lub tańcami do rana przy śpiewnej muzyce,

wesoło hasać jak bezgrzeszne dzieci!

Takie to przypomnienia, na myśl mi wracały,

gdy tylko odpoczniemy, zaraz w drogę dalej.

 

     Niestety, tego nie wiedziałem, gdy się zatrzymałem,

     że w przewiewnym cieniu, przy nadmorskiej fali,

     wkrótce mowę usłyszę śpiewną i jakby znajomą

     podobnych samotników z wrocławskiego grodu,

 

          Szukających tu ciepła, no i zapomnienia

          - chcących uciec od tego, od czego się nie da,

          od swojego losu!  Złudne to nadzieje!

 

               Tymczasem woda czeka i piasek się grzeje.

               Lecz, gdy tylko członki wymoczone w

   wodzie spoczęły

               w cieniu, daremno wzywały obowiązków moce,

               żadna nas teraz siła do drogi nie zmusi!

 

Tylko chłód nocy, przy księżyca blasku,

tylko rozmyślania, do białego brzasku,

Zaraz też długie, rodaków rozmowy:

O sprawach przyziemnych, tak zwanych “bytowych”,

 

     Potem flaszka wina, lub kropla mocniejsza,

     by język rozwiązać i dobrać do “mięsa”!

     Pani władczo Pana, trzyma pod “obcasem”!

     A On tylko: Janisiu! - (Od czasu do czasu ).

 

          W wodzie Ją popycha, (leżącą na fali),

          na brzegu osłania od słońca, (z oddali). 

          Obiad gdy zgotuje, to zmywa naczynia,   

          (takiej to udręki, nikt by nie wytrzymał!),

 

               On tylko pokornie, w oczy Jej się łasi,

               by Go nie zganiła, - (niech to porwą kaci!).

               Gdy się tylko oddali, cokolwiek od brzegu,

               zaraz do raportu! - (Mój panie kolego!)

 

W nagrodę - piękna tunika na Jej starcze ciało,

i coraz coś nowego, Jej się dostawało!

Lecz co to? - Czy oczy moje, czy wzrok mi się myli?

Nie! - To nasz znajomy “Tango”⁶, w jednej chwili,

 

     Zajeżdża swoim wozem i wszystkim się kłania,

     wszem i wobec głosząc, że to jego plaża.

     On wszystkim zezwala, tu koczować można,

     (tylko dać mu popić i “tańcować” co dnia!),

 

          Co piękniejsze panie, (co obfitsze kształty),

          mają też u niego specjalne ryczałty!

          Codziennie wieczorem, gdzie indziej się zjawia,

          szuka gdzie jest lepsza, obfitsza zabawa.

 

                Szybko znalazł “Niemce”,

    co w nieświadomości

                dali mu gościnę i tańczące “kości”!

 

                     Do późnych godzin nocnych,

         tańczył nieprzytomnie!

                     Trząsł mu się brzuszek, opadały spodnie.

 

Tak minęło dni pare, czas więc w dalszą drogę,

co spojrzę na szosę, znów czuję się gorzej.

Lecz gdy po sąsiadach zostało ognisko,

trzeba było się zebrać i zostawić wszystko,

 

     Bo do Joanisa, jak się już wspominało,

     trzeba jechać szybko, bo na drodze wrzało,

     asfalt żarem bije, powiewu niewiele,

     tylko szybka jazda, prowadzi do celu.

 

          Objeżdżamy w słońcu, Sitonii wybrzeże,

          wstępujemy do Satri, w Joanisa leże.

          Lecz w domu tylko żona, Katariną zwana,

          rozmowa z Nią na migi, Ona nam jest znana.

 

               Częstując owczym serem i syropem z wiśni,

               zna nas z opowiadań, Joanisa pieśni.

               On sam siedzi w górach, ze swoją owczarnią,

               Opuszczamy więc Satri, tę mieścinę marną,

 

òegnamy Katerinę, czasu już niewiele

pożegnać Joanisa, oto nasze cele!

Księżycowa zatoka z góry tajemnicza,

w dali szczyt Atosu, ze sierpem księżyca.

 

     Z bliska - piękna była to plaża! - Teraz ogrodzona,

     betonowe słupy, “betonowe” rożna!

     Pawilony długim szeregiem, jak w mieście!

     To, już nie to samo! - To nie dla nas miejsce!!!

                   

 

1.7. Greckie kąpiele

 

Dwa razy księżyc przemienił się złoty,

jak obok nad zatoką rozbili namioty,

Dziadziuś i Babusia z przyczepką i Skodą.

 

     Po co i dlaczego? Skąd to wiedzieć mogą

     pasterze owiec i nocni rybacy?

     Babusia Dziadziowi podaje na tacy

     obiad do stolika, a Dziadzio gdy poje,

     zaraz z torbą znika!

 

          I daleko po skałach, samotnie wędruje,

          aby znaleźć miejsce gdzie się dobrze czuje

          i nikt mu nie przerwie wątków zamyślenia.

 

               Tam może spokojnie rozpatrzyć zdarzenia,

               ostatnich tygodni, bliskich poczynania,

               radości powitań i gorycz rozstania,

               wszystko poukładać, segregować skrzętnie,

               co w nawale przeżyć wygląda tak mętnie.

 

Nagle wszystko pryska, ucieka na jawie,

oczy kraba zimne, wlepione ciekawie,

z za skały wypatrują nieznanych intruzów,

po nogach zaś szczypią, raczków całe zgraje,

ostrożnie wyłażąc, z każdej dziury prawie.

 

     Wkoło szumi morze - żar z nieba się leje!

     Trzeba szukać chłodu, pod oliwką w cieniu,

     albo ciągle nużać ciało w ciepłej wodzie,

     by zaznać wytchnienia w przedwieczornej porze.

 

          A tymczasem Babcia, cały czas plażuje,

          to kąpie się w morzu, to się wyleguje

          i tylko z daleka, za Dziadziem spoziera,

          jak tańczy po skałach i pozycję zmienia.

 

               Czy już sobie przypomniał, (jak Bogi z Parnasu),

               zjeść coś i popić, od czasu do czasu!

               To by było na tyle, by jasno postawić,

               codzienny rytuał, wakacyjnej sprawy.

 

Siedzi Dziadzio z Babcią nad grecką zatoką,

księżyc z góry świeci, wszystko widać wkoło.

W krzakach i nad nimi, cykady cykają,

całymi nocami spać nie pozwalają!

 

     A tam gdzieś na świecie, Adaś ich wędruje,

     razem z rodzicami szczęścia poszukuje.

     Dlaczego nie mogą, razem tutaj z nami,

     w słońcu wypoczywać, tu pod oliwkami?!

 

          Świat pełen sprzeczności, jednym tyle daje,

          (co tak pojąć trudno), drugim niedostaje.

          To takie dygresje, co dzień nas nachodzą,

          nad zmienną co chwila, niespokojną wodą.

 

               Wtedy Dziadzio wędki nad brzegiem ustawia

               i zaczyna swoją z rybkami zabawę.

               Ryby na śniadanie, na obiad, kolację...

               Babcia dość ma tego - i ma świętą rację.

 

Ale w naszym wieku, dieta jest konieczna,

na zmianę to rybka, innym razem rzepka,

na deser znów gronka, w dowolnej ilości,

sam soczek i cukier, (można dostać mdłości)!

 

     A daleko w dali, za mgłami zatoki,

     nad skalistym zboczem, szczyt Atosu srogi.

     Tam, wśród stromych grzbietów, samotne klasztory!

 

          Tam, z dala od świata, otoczeni morzem,

           rozbitkowie życia w habitach, w pokorze,

           żyją wśród gór i dolin, za krańca rogiem

           i szukają spokoju, by obcować z Bogiem!

 

Nikiti październik 1982

 

 

 

1.8. Droga powrotna

 

Gdy Babcia wszystkie ziściła marzenia:

spotkania z Wnukiem, Paryż, zaopatrzenia,

wakacje z dziećmi i greckie kąpiele,

a słońce długie rzucało już cienie,

 

     Północne wiatry nagoniły chmury,

     zbliżał się nieuchronnie czas powrotu, (wtóry).

     I coraz trudniej było o uśmiechy!

     I coraz częściej, ciężkie zamyślenia,

 

          A myśli twardsze, coraz konkretniejsze!

          Czas wracać na ziemię, wieści słuchać z “nieba”!

          Organizm cały przygotować trzeba

          - by sprostać codziennemu spożywaniu chleba,

 

                By przetrwać zimę i przednówek może,

                zanim się droga z powrotem otworzy!

                By znowu ruszyć, corocznym zwyczajem,

                wozem i przyczepką przez rozległe kr

 

Do gościnnej ziemi, nie przyobiecanej,

ale morzem oblanej i w słońcu skąpanej,

gdzie trzeba z ludźmi na migi rozmawiać,

jeść słodkie gronka, złe myśli odganiać,

czekać wieści od bliskich, a złe skąpać w morzu!

 

     Albo jeszcze głębiej, poza szklaną maską,

     zejść w świat podwodny, (cały pełen blasku).

     Lecz Babcia nie chce! - Lub może, nie może?!

     Woli ciągle rozmyślać! (I popłakać może?)

 

          Woli prażyć się w słońcu! A do domu nie chce!

          Lecz Dziadzio przyczepkę do Skody “zaprzęga”,

          dolewa benzyny i po mapę sięga!

 

                Jeszcze tylko, życzliwych pożegnać rybaków,

                jeszcze tylko, adresy znajomych z biwaku,

                (co wspólnie dzielili chwile zapomnienia,

                o twardym trudzie człeka przeznaczenia.)

 

 Jeszcze tylko zdjęcia, w pełnym słońca blasku,

 jeszcze tylko pobiegać, potarzać się w piasku,

 (a w duszy już twarde snują się rygory,

 jak szybko i bezpiecznie, omijać przeszkody).

 

     Jeszcze tylko kąpiel, ostatnia w tym roku,

     jeszcze tylko zapasy owoców na drogę,

     jeszcze tylko, westchnienie i dalej już w drogę,

     jeszcze tylko rzut oka ze szczytów na fale,

     co zlały się z lądem, w odległe już dale!

 

          Jeszcze tylko przyjaciół, krótkie odwiedziny,

          by w mieście portowym pożegnać krainę,

          przy winie i śpiewie starych greckich bardów!

          Jeszcze tylko w porcie, ostatnie zakupy!

 

               I znowu drogami, tak już utartymi,

               lecz za każdym razem ciągle odmiennymi,

               coraz sprawniej i szybciej przyczepa się toczy,

               za Skodą na północ, cały dzień i w nocy.

 

Zostają za nami piękne morza brzegi,

miasta, porty, zatoki, - całe ich szeregi!

Przyjaciół pożegnania, co pomogli w biedzie,

za nami ich życzenia, stos podarków jedzie!

 

     Coraz chłodniej i mroźno! Wkoło jesień słotna,

     do domu coraz bliżej, coraz bliżej “wojna”!

     Co to znaczy ta wojna? Z kim i o co się toczy?

     Czemu ziemia rodzinna, znowu krwią się broczy?

 

          Jak przed wiekami, mlekiem i miodem słynąca,

          teraz Wisłą miast zboże, płynie ciecz cuchnąca!

          Nad miastem łuny, lub mgła, smogiem zwana!

          Gdzie jesteś Kraino, cała poszarpana?

 

                Każdy w swoją stronę ciągnie płaszcz z purpury,

                lecz to nie Radziwiłł, tylko Gierków kumy,

                albo im podobni, partyjni “riadnicy”,

                pełno ich, tysiące, a tu - naród milczy!

 

Jak ta skała twarda, co wszystko przetrzyma,

jak przyroda silny, czeka swego “Syna”!

Jak ziemia na wiosnę, co deszczu spragniona,

zmyć wiekowe brudy, zimowej szarugi!

 

        Tak coraz, znienacka, odbija wspomnienie,

        jak wczorajsze za się, trawione jedzenie.

        Więc już się skończyły, tegoroczne wczasy,

        teraz droga powrotna, przez góry i lasy,

 

             Daleko na północ! Wzrok się trzyma drogi,

             a całymi dniami, gaz trzymają nogi!

             Raz prawa, raz lewa, gdy jedna zdrętwieje,

             głowa myśli twardo, lecz dusza się śmieje!

 

                  Ręce same kierują, w znajome ustronia,

                  gdzie można odsapnąć, no i znowu droga.

 

W tyle już zostały Bałkanów płaniny,

przed nami Honwedów, rozległe równiny.

Jedziemy przez Węgry, co to za bratanki?

Nie rozumieją nawet, co nalać do szklanki!

 

     Choć znają swe drogi, nie potrafią wskazać,

     ani sprzedać w sklepie, chyba że pokazać

     co na ladzie leży lub wisi na haku!

 

           Długo tak jechali, o chłodzie i głodzie,

           aż brakło paliwa naszej biednej Skodzie!

           Były także inne kłopoty, zmartwienia,

           lecz dom już coraz bliżej, więc się nic nie zmienia,

           z obranej trasy, czasu i kierunku!

 

                Czasem burza przechodzi, błyska się stronami,

                a przyczepka ze Skodą, ciągle naprzód wali,

                czy deszcz, czy pogoda, zawsze dobra droga,

                przed nami się wije, ku północy zmierza.

 

Coraz chłodniejsze wieczory i zimne poranki,

każdy z nas tak myśli, (nie powiem nikomu),

że dobrze jest w świecie, lecz w duszy - do domu!

Szybko przejeżdżamy tę krainę pustą,

 

     Słowaków tylko góry przed nami wysokie,

     szczyty ostre w chmurach i bystre potoki,

     a za nimi poniżej, rozległa kraina:

     rzeka Raba, kamienie, (znowu się zaczyna...!)

        

           Tak było i teraz. Człek w swej naiwności,

           myślał: jadę do domu złożyć umęczone kości

           na puchowym łożu, najeść się do syta.

 

               Złudne to marzenia! By dotrzeć do domu,

               jest tysiąc problemów, trzeba silić głowę

               i kiesę mieć pełną, odpowiednio gadać,

               by benzynę zdobyć, wypatrywać pilnie drogi,

               a czasem się chować!

 

Nareszcie znajoma, “prawdziwa”, granica!

Przed szlabanem z orłem trzeba cicho stanąć,

ubrać worek pokutny i pokornie mięknąć!

A gdy już do góry szlaban się podniesie,

 

     Spowiadać się szybko i bez zająknienia,

     co się trzyma w kabzie, albo pod siedzeniem.

     Najpierw znowu gdzie byłeś, którędy jechałeś,

     po co na tak długo kraj swój opuszczałeś?

 

          Czy nie wieziesz “porno”, lub “literatury”,

          (gdyż my mamy swe własne, przepiękne chałtury,

          co chwalą prawe, dzielne nasze rządy,

          lecz nie tobie wydawać o tym swe osądy!).

         

(“Pan, dawno nie widział prawdziwych turystów”),

             Tak sobie pomyślałem...!

             Jak było, nie powiem. Tak by nie uwierzył,

             stukał by się w czoło i cło by wymierzył,

 

W miarę nie za niskie, bym sobie spamiętał,

siedział w domu jak ludzie, nie po świecie pętał.

Bym stanął przy warsztacie, (z dala od koryta )...

zabrał się do pracy, pomodlił i kwita...

 

     Tak się zakończyła cała ta przygoda,

     Dziadzio wrócił do domu, do garażu Skoda.

 

Nikiti październik 1982

i Kraków listopad 1982 r

 

 

2.  WAKACJE

 

2.1. Zatoka Itamos

 

Itamos od Toroni,

zatoki dzielą trzy:

Najdłuższa z krągłym “disko”,

wrzaskliwa - płoszy sny.

 

      Środkowa z cyplem skalnym,

      zamknięta z wszystkich stron,

      dostępna tylko z wody,

      dla nagich dobre to.

 

           Najdalsza rozleglejsza,

           od szczytu schodzi stok,

           gdy tylko tam dojedziesz,

           cudowne miejsce to.

 

 

                A zjechać tam niełatwo,

                skalista ścieżka stroma,

                lecz w dole raj turystów,

                w sosnowym cieniu piasek

                i kryształowe dno.

 

Nad zalesionym wzgórzem,

szybują stale w krąg,

czy orły to, czy sępy, --

czy zgadnie to z nas kto?

 

Itamos sierpień 1986 rok                  

 

 

 

2.2. Noc na kampingu

 

Sny koszmarne w tę noc bezsenną,

ostry pełni księżyca blask -

przywodzi  z zakątków jaźni

wciąż mijający czas.

 

     Nic, że morze tak szumi,

     w dali disko gra, 

     połyski odblasków na fali,

     wciąż mijający czas.

 

           Łodzie rybaków znów świecą,

           sieci szukają dna,

           czas naprzód szybko leci,

           mijają noce za dnia.

 

                Natrętny duży pojazd

                przesłania część morza nam,

                (ale on wnet odpłynie

                szybko w bezbrzeżną dal).

 

Odblaski księżyca znikają,

za skałą poświaty ślad,

morze się zlewa z oddalą,

cykada ciszej gra.

 

     Wspomnienia dzieciństwa nachodzą,

     natrętne że aż strach,

     czas chyba wszystko rzucić,

     czas żegnać dziwny świat.

 

          Lecz na nic nocne  udręki,

          gdy błyśnie zorza nam,

          znowu wędka do ręki,

          lub kierownicy kram.

 

               Znowu się głowić nam trzeba,

               wciąż o codzienny chleb,

               Znowu się walka zaczyna,

               o życia marny kęs.

 

      Co znaczy słabości chwila?

      Co znaczy nocny lęk?

      Naprzód wciąż, naprzód myślą,

      bo z tyłu życia kres,

 

Co goni nas bez ustanku

            i zbliża, gdy zwolni się bieg.

Tyle jest jeszcze krain

i nie odkrytych dróg

 

              Jak zdążyć to wszystko ocalić

               i zamknąć w pamięci snów?

 

Już wstają ranne zorze,

koguta rwie się głos,

psy greckie na uwięzi,

chrapliwie węszą coś.

 

     Nic że morze tak szumi,

     mijają noce za dnia,

     wspomnienia ciągle nachodzą,

     natrętne że aż strach.

 

 Itamos sierpień 1986 rok

 

 

 

2.3. Dzień na kampingu

 

Daniela Maria

      na greckiej plaży,

smaży się w słońcu,

      z maseczką na twarzy!

 

     Za strój jak nimfa,

           ma listek figowy 

     i to jest Jej cały

            wystrój kąpielowy.

 

           Potem znowu zamiana,

                  w pontonie się  kiwa,

           a kotwica  z  dala

                  od  skałek Ją trzyma.

 

 

Łodzie po zatoczce,

       ciągle penetrują,

tymi motorami,

       powietrze wciąż trują.

     Wrzaskliwe okrzyki,

             spokoju nie dają,

     ryby przepłoszone,

             w morze uciekają.

 

          Franc Józef sąsiad,

                  z jachtem Maria Clara,

          Pan dwunastu metrów

                  na długości plaży,

 

Przyczepa z przedsionkiem,

       namiot gospodarczy.

Nadmetraż mu wyliczył

       nowy sąsiad dziarski,

     Po czym stanął ropniakiem

            pod samym namiotem,

     raz pachnie mu ropą,

            raz czosnkiem z syropem.

 

          W zamian towarzystwo

                  mamy przeciekawe

          Jest się z czego pośmiać,

                  pojeść doskonale.

 

 

Maria Clara przy kołkach,

       Franc Józef na redzie,

kotwicę wyciąga,

       żegnając wybrzeże.

 

 Wnet z żoną na jachcie

             i żagle rozwija,

     wolno rusza z zatoki,

             “Adie”- Clara Maryja!

 

          “Pater Familias”^7,

                  lub “Mafioso” zwany,

          głos wydaje donośny,

                  przez swoich słuchany.

 

Francuzom się kłania,

        głowę hardo trzyma,

tylko “Kędzierzawy”⁷

        bokiem go omija.

 

     Trzy kobiety w namiocie,

            cały czas się boczą,

     gęgają,  gęgają

            i na niego psioczą.

          Brodacz z Lichtensteinu

                 wciąż w gitarę brzdąka,

          trenuje na występ,

                 lub w trawie rozciąga.

 

 

Potem do lusterka,

       brzytwą se wywija,

gdy jacht się oddalił,

       zaraz namiot zwija.

 

     Znowu potem na chwilę

           porzuca gitarę

     i chowa się w kucki,

           za wysoką trawę.

 

          Brodacz ogolony,

                 namiot przestawiony,

          swym starym klekotem,

                 na występy goni.

 

Płyną dzionki znojne,

        plaża pustoszeje,

tylko Dziadzio z Babcią,

        w zatoczce niezmiennie.

 

     Plaże coraz cichsze,

            a noce ciemniejsze,

     wszystkie dzieci w szkołach,

            a gdzie nasze miejsce?

 

Itamos, Casinodisko 1986 rok

 

2.4. Zegarmistrz z Sarajewa

            (Buksiaki)

 

Dawno temu przed laty,

Sarajewska dżamija⁸,

obok minaretu,

gdzie targ się odbywał,

była świadkiem pochodu,

 

     Pamiętnego zdarzenia,

     gdy ujęty pod ręce,

     student z Sarajewa,

     zrazu się stawiał,

     lub udawał głupca.

 

           Blisko skrzyżowania,

           w białych rękawiczkach

           wkoło się uwijał,

           wysoki milicjant.

 

                 I ta nagła zmiana,

                 gdy biały jak chusta,

                 jak poczwarka się zmienił

                 w porządnego kupca.

 

Rachunki wyrównał,

nisko się kłaniając,

tyłem się wycofał,

we mgle się rozpływając.

 

     Syny wyrośnięte ,

     dały się skołować,

     jadąc prędko nad morze,

     zamiast modnych zegarków,

     “buksiaki”⁹ im podał.

 

          I tak w drodze powrotnej,

          z Jadrańskiego brzegu,

          trzeba było wstąpić

          znowu w Sarajewo.

 

               I o dziwo dla nas,

               na tym samym miejscu,

               On dalej “handlował”,

               i innym turystom

               buble oferował.

 

Ujęty pod ręce,

przez rosłe chłopaki,

tak wesoło go wiedli,

aż wyrównał braki.

 

 Kraków 1994 rok

 

 

2.5. Tam u Pawłowicza

 

Te pamiętne wczasy,

na Dalmacji brzegu,

wśród gwarnej młodzieży,

krakusów szeregu,

 

     Tam u Pawłowicza

     tam, to były wczasy!

 

          Przy wjeździe na kamping,

          coroczny rytuał,

          najpierw trzeba wstąpić,

          by Go udobruchać!

 

 

               Przywitać się grzecznie,

               rodziny wysłuchać,

               wypić flaszkę wina,

               choć skrajnie zdrożony,

               musi się człek trzymać!

 

                     Z niezmierzonych winnic,

                    schodzących do morza,

                    wśród skalistych zatok,

                    głębokie odnoża.

 

Dniem słońce po zboczach,

rozlewa się w dale,

nocą blady księżyc,

odbija na fali!

 

     Skacząc z fali na falę,

     wykrzywia się groźnie,

     w górach wyją szakale,

     strzela w ogniu rożen!

 

          A w dali plaże nagusów,

          ciągle te golasy!  

          Tam u Pawłowicza,

          dobre były wczasy!

 

Ston, Pelejesać 1987 rok

                         

 

2.6. Flaga na maszt

      [Niespodziewane przyjęcie]

 

Samotny, biało - czerwony żagiel,

kawałek zwiewnego płótna,

niby nic!

A jednak, w dołku ściska!

 

     Gdy z dali, zbliża się na fali,

     zgrabny jacht i rośnie w oczach,

     cały biały, ze szklanego włókna,...

     niby nic!

     A jednak coś w oku błyska!

 

          Sześć osób na pokładzie,

          prosto na nas płynie,

          wczoraj zapoznanych rodaków

          w dalekim kraju,

 

               Pośród teutońskiej wrzawy,

               turystów rozpanoszonych

               na olbrzymiej plaży...

               niby nic!

  

Tymczasem na widok holowanego, i przez nich

przebitego strzałą tuńczyka,      

tubylcy i wszyscy sąsiedzi,

skaczą do morza.

 

     Zbrojni w kusze i maski,

     godzinami penetrują głębie.

     Ale na nic!

     A jednak, śmiechu warte!

 

          Wieczór przy ognisku, smakowita woń,

          polewanej winem, pieczonej ryby,

          lekkie opary trunków,

          śpiewy, coraz to weselsze,

 

                Przy zapadającym zmroku,

                lecą iskry z ogniska

                niby nic!

                A jednak w dołku ściska!

 

Wybuchy śmiechu nad tuńczykiem,

zakupionym na rybim targu.                             

Nieprzerwanie płyną,

wesołe kawały i śpiewy.

 

     Wschodzi księżyc, z wody wychodzą

     ostatni, zziębnięci nurkowie...

     niby nic!

     A cała plaża pęka ze śmiechu!

 

          Tylko żar popiołów

           i krople wody ognistej,

           z pieczoną rybą,

 

                 Rozgrzewa i ratuje,

                 sąsiedzkie przyjaźnie.

                 T o   b y ł o   t o!!!

 

                                           Toroni  lato 1984 rok

 

2.7. Świętokradztwo!

 

Pod Epidauros¹⁰,

     w kręgu śpiących kamieni,

gdzie spalone słońcem

     dwutysięczne cienie,

 

     Z nagła ciszę przerwały,

          tranzystorów trzaski,

     teutońskie krzyki,

          barbarzyńskie wrzaski!         

              

          Czy tu jest miejsce

               dla dzikiej zabawy?

          Tu, gdzie w tym kręgu,

                śnią “Achajów” sprawy!

 

                A teraz tłumy świata,

                      przechodzą w milczeniu,

                 w zadumie wieków,

                      szukając natchnienia!

 

Tu, niema miejsca,

      dla rockowych krzyków,

 ni posuwistych tańców

       pseudo gimnastyków!

 

     I tak w jednej chwili,

          dla zadośćuczynienia,

     wchodzi w “krąg” D(i)ana¹¹,

          (wyrok, przeznaczenie)?

 

          Z wierszami poezji

                i zadumą w oczach,

          niby strzała z łuku,

                 wysłana z przestworzy.

 

               Spłoszeni “tancerze”

                     opuszczają mury,

                za nimi gonią,

                      heksametru rymy.

 

Potem starogrecki

     cały wstęp Homera

i nie kończące brawa,

      turystów olśnienia...

 

     A w kilka dni potem

           wracająca fala,

      pośród murów Aten,

            znów turystów brawa 

 

           (Przypadkowo mijanych

                  na milowych szlakach,

            wśród posągów stojących

                   w muzealnych salach).

 

               Orbisowa wycieczka,

                    dobrze spamiętała,

               Łoskot heksametrów

                     w Epidauros skałach.

 

                                                  Epidauros  1978 rok

 

 

 

2.8.  “Gizem otel”¹²

 

Jak się masz? Co pijesz?

Pyta przy kolacji,

a “Dyrekcja” rozrabia,

chociaż nie ma racji!

 

     Wycieczki z pokazem,

     skór modnych z muzyką,

     taniec brzucha dla panów,

     (panie się nie “liczą”!)

 

          Każdy po kółeczku,

          może banknot włożyć,

          (tak powyżej kiecki,

          ale tak dyskretnie,

          jak chce jeszcze pożyć!)

 

               Bo partnerka miła,

               gdy tylko zobaczy,

               to Ci głowę “zetnie”,

               już Ci nie wybaczy!

 

Przy wycieczce jachtem,

też trzeba uważać,

bo przy degustacji,

jest duży ambaras.

 

     Po kilku kieliszkach,

     widzisz wszystkich naraz,

     jak klepią po plecach,

     miłe panie zaraz.

 

          Pozwól im się bawić,

          ze sobą figlarnie,

          masz uciechę sporą,

          a tak zginiesz marnie!

 

               Lepiej pilnuj morza

               i ciepłego piasku,

               jak plaża szeroka,

               w pełnym słońca blasku!

 

Wokół góry srogie,

spalone od słońca,

w dole zaś hotele,

ciągną się bez końca!

 

     Raj tu dla turystów,

     raj tu dla żeglarzy,

     plaże zatłoczone,

     pełno też wędkarzy.

 

          Nie brak też “maniaków”,

          historii z przed wieków,

          szukających ruin,

          Rzymian, albo Greków!!!

 

Antalya 20  września 1996 rok

 

 

 

 

2.9. Licytacja

 

       (Podsłuchane mimo woli na plaży.)

 

 

 

 

 

“Posłałam męża po “mą” torbę!” -

(Tu Jańcia, ściąga biustonosz

i wystawia się dokładnie do słońca.) -?

 

     A na to Hela:

     “A ja kazałam swojemu kupić ser!”

 

          A Jańcia na to: “zwątpić można”. -

          Na to Hela :  “ta co? Co by nie!” -

 

               Tymczasem na plaży coraz cieplej.

               Tu Jańcia znowu mówi do Helenki :

               “Kupić? Po co?” -

 

“Kazałam i posłałam Go! Ta co?”-

“Niech robi coś!  Czy cóś”? -

         

     “Jak chłopu brak stale zajęcia,

     po głowie chodzą myśli złe,

 

          A tak, to ma wytknięty cel

          i musi robić, czy chce, czy nie!” -

 

               Tu Jańcia poprawiła się do słońca,

               włożyła ciemne okulary

 

     i lekko westchnąwszy,

     przymrużyła z ulgą, powieki.

 

 Antalaya wrzesień 1996 rok

 

 

 

3. Świat młodości

 

3.1. Miasto młodych lat

                  

Czas przeszły miniony

zamknięty w pamięci,

coraz to przed oczy

przyzywa postacie,

 

     Co się rozpłynęły

zupełnie na wietrze,

wysiłkiem woli

przyzywam je z mar.

 

          Radosne chwile

          słoneczne wakacje,

          melodie płynące z głośnika

          gdzieś w dali,

 

               Wokół cisza dostojna,

               z tym szmerem powiewu,

               lub stukiem gruszek

               spadających w sad.

 

Świat zamknięty wokoło

za zieloną ścianą,

odcina od gwaru

i ulicy spraw,

 

   

 

     Winna Góra¹³ osiedle

     bajecznie zielone,

     w dole tętni i szumi

     miasto młodych lat.    

 

          Wysokie pogórze,

      “Zniesienie”¹⁴,  nad miastem

          całe zlane słońcem

          a w dolinie San.

 

              Wśród zielonych polan

               wijące zakola,

               w zboczu oczy ruin,

               pośród baszt i bram.

 

Z boku zarys kopca

“Tatarski Kurhaniec”¹⁵,

co zamyka z czoła

horyzontu szmat.

 

      O zmierzchu głębokim

      gdy cienie w dolinie,

      morzem świateł zabłyśnie

      jak odbicie gwiazd.

 

            Panoramę miasta,

            gdy ucichnie z mrokiem

            i zwolna przesłoni

            przedwieczorna mgła,

 

                 Płynąca w dół rzeki,

                 jak macki olbrzyma,

                 rosnąca w oczach

                 w bezmierną już dal.

 

Kraków luty 1984 rok

 

 

 

 

3.2. Pamięci podchorążego

 

W pamięci mej zawsze zostanie

obrazu cień niezatarty,

hełm przestrzelony nowy,

na krzyżu brzozowym oparty

 

     I ostry zapach gliny,

     z powiewem lasu zmieszany,

     gdy kończąc wędrówkę wrześniową,

     w domowe ścieżki skręcałem.

 

          Pamiętam pierwsze dni wojny,

          spieszących w te miejsca żołnierzy,

          poznanych podchorążych,

          a nie wiem, który tu leży.

 

              Tylko tabliczka niezdarna,

               z wyrytym imieniem się trzyma,

               Czerwiński Zbigniew chorąży,

               a data choć trochę zatarta,

               to wrzesień na pewno wyczytam.

 

Pamiętam tych młodych żołnierzy,

niosących na plecach sprzęt cały,

nieznane nam lufy ziejące

i skrzynki ołowiem wypchane.

 

     Szczyt Winnej Góry cały,

     usiany gniazdami szerszeni,

     ich twarze pełne napięcia

     i oczy wbite w czerwieni,

     w dudniącą z zachodu nawałę.

 

          Ten zapach nowych mundurów,

          komiśne skrzypiące buciory

          i kostki kawy w podzięce,

          gdy chłopcy przedpoborowi,

          znosili im w koszach wieczerze.

 

               A teraz rowy poryte,

               wokoło skrzynki drewniane

               i stosy łusek armatnich,

               śmiertelnej ciszy drganie.

 

Będę zawsze wspominał,

gdy tylko przymknę powieki,

ścieżki szaleństw młodości,

“Trzy sosny”¹⁶ i leśne wybiegi,

 

     Szlaki zimowych eskapad,

     pokrętne jary, strumienie.

 

          Już nigdy tam nie pobiegnę,

          na ścieżce krzyż tam stoi,

          wrześniowych zmagań,

          wspomnienie!

 

Przemyśl 18 marzec 1985 rok

 

3.3. Chłopcy z tamtych lat.

         [Winna Góra]

 

 

Gdzie Ci  chłopcy

 z tamtych lat?

 

 

 

 

      Co w te dni upalne

      próbowali wstrzymać

      walący się świat,

      wyuczonych legend,

      nieśmiertelnych prawd?

 

           Jak z podmuchem wichru

           suchych liści ślad,

           w żarze osmaliło

           tej młodzieży kwiat.

 

                 Gdzie Ci chłopcy

                  z tamtych lat?

 

Czas zatarł ślad,

rozproszył po świecie,

porwał nić serdeczną,

w duszy ostał czad,

blizny nie gojących ran.

 

     Czasem szok nadziei,

     gdy idąc wśród tłumu,

     cały przygnębiony,

     ciemnościami nocy,

     w okupacji dniach,

 

           Znagła, w cieniu dworca

           miejskiego peronu,

           zobaczyłem oczy

           i znajomą twarz.

 

                Siedzący na ławce,

                młody Siwiec - (Apacz),

                jak nieznacznym ruchem

                lufą “rozpylacza”

                odchylił swój płaszcz,

 

Pokazując muszką

zbliżającą straż,

co miarowym krokiem

lustrowała hol.

 

     Ten błysk wspólny w oczach,

     moja ręka zastygła przy czole

     w niemym pozdrowieniu,

     gwizd lokomotywy,

 

            Pociąg ruszył w dal,

            drogi się rozeszły,

            dziś pozostał żal.

 

                   Gdzie Ci chłopcy

                   z tamtych lat,

                   czy dożyli chwili,

                   jakiś został ślad?

 

Gdzie Ci chłopcy

z młodych lat?

 

     Co w lata upalne

     szli na zawołanie,

     dla wspólnej zabawy

     pośród fortów bram.

 

          Tam  kaplica - “wartownia”¹⁷,

          w majowe wieczory,

          przerywała dzwonkiem

          niekończące mecze,

          lub dysputy szał?

 

 

 

 

 

 

              Czas zatarł ślad

               kresów czas miniony,

               kiedy wicher wojny

               przedmuchał jak piach,

 

                    Na dnie zostawiając

                    okruchy kamieni,

                    lub popiołu ślad.

 

Pamiętne dni grozy

wrześniowej jesieni,

a na szczycie w fortach

stanowiska dział.

 

     Potem niemoc bezmierna

     obce mowy i kroki,

     wkoło gruzy i zgliszcza,

     wzdęte brzuchy koni

 

          I nakryte zwłoki

          nieruchomych ciał.

          Gdzież Ci chłopcy

          z tamtych lat?

 

               Jeszcze słyszę głosy,

               widzę w śniegu ślad,

               echa konnych kopyt

               od kamienic ścian

 

I dalekie głosy

jak odbija San!

Za Sanem granica,

tam już inny świat.

 

     Po co, na co, dlaczego

     przechodzili San?

     Przemytnicza ścieżka,

     czy młodzieńczy żar?

 

          Gdzie Ci chłopcy

          z tamtych lat?

 

 Kraków 1992 rok

 

 

 

 

3.4. Spotkanie po latach

 

Przy ulicy Sebastiana,

pod numerem dwunastym,

mieszka Stasiu Kostka

ze Swoją Niewiastą.

 

     Dom prowadzą otwarty,

     taki zwyczaj utarty,  

     od lat tutaj trwa.

 

          Schodzą zawsze tu goście,

          starsze dziadki i młodsze,

          co w tej wojnie najsroższej

          próbowali ludźmi być.

        

               Schodzą także sterani,

               co uciekli spod ściany,

               jak im teraz normalnie żyć?

 

Schodzą także najmłodsi,

by posłuchać naocznie,

oraz zbierać otręby i pył.

 

     O tych, co w żarna wpadli,

     a nie mieli szans żadnych

     i urwała się ich życia nić.

   

          Tylko mgliste wspomnienia,

          domysły i przeświadczenia,

          w najbliższych duszach chcą żyć!

 

               Tutaj gość gdy zawita,

               wpis do księgi nań czyha,

               choćby miał postawić krzyżyk lub nul.

 

Dla mnie to niespodzianka,

bo zaspany tego ranka,

zbierałem ciężko swe myśli,

- wracam w czasy przemyskie.

 

      Nagła myśl błyskawica,

      rozjaśniła me lica,

      zobaczyłem Pieniny¹⁸ we mgle,

 

           Stada owiec na hali,

           ich pasterzy górali

           i idące skautów szeregi.

             

              Objuczeni jak osły,

               tacy mali a dorośli,

               dźwigający  na plecach ciężary.

 

I poczułem swe ręce,

w tej wędrownej udręce,

kocioł smolny na kiju niezdarny.

 

     On  smarował mi nogi,

     także plecak ten nowy,

     poprzez błota i rowy,

     gdy przez kamień ten duży

     chciałem szybko przekroczyć.

 

          Ciężko było po krzakach,

          wąską ścieżką się drapać,

          lecz nikt nie chciał,

          do spółki go nieść!

 

                Ciężka dola kucharza,

                jeszcze gorsza tragarza,

                ale sprawność kuchcika chcę mieć!

 

Tak to było przed laty,

kiedy w hufcu rogatym,

w tym Przemyślu za Sanem

z honorem uczyli nas żyć!

 

     Sławna pierwsza drużyna,

     z Chłapowskiego¹⁹ maksymą,

     “bez honorów honor”

     tylko jak z tym wtedy żyć?

 

          Czy to dziś do pomyślenia,

          być honornym bez znaczenia,?

          Każdy młody ze śmiechu by pękł.

 

               Slogan wtedy wspaniały,

               dziś fałszywy, niezrozumiały,

               całe życie kulą u nogi miał być.

 

 “Honor bez honorów”

 - dziwna to maksyma,

 tak rzucone hasło

 całe życie trzyma!

 

     Od szczenięcych latek

     w skautingu zabawy,

     przez wojenne szlaki,

     obozy, wyprawy

 

 

 

         Gdzieś pod korą mózgu,

          jak zadra się trzyma,

          Generał Chłapowski

          i jego maksyma.

 

               Podświadomość kieruje

               w nieutarte ścieżki,

               ludzie w głowę zachodzą,

               co on taki ciężki.

 

Nie chce brać jak dają,

jak inne cwaniaki,

jak chcą bić on czeka,

razem nie ucieka,

 

     Pewnie nienormalny,

     taki los już człowieka!

 

          Od sitwy to stroni,

          wódy nie popije,

          taki to na pewno

          długo nie pożyje.

 

               Po co małym chłopcom 

               cnoty wyszukiwać

               i na całe życie 

               ich unieszczęśliwiać?

 

 

Zwykli po kolana

włażą do koryta,

potem nogą tupną,

potrząsną i kwita...

 

     Gdzie niegdzie podliżą

     gdzie trzeba popiją,

     lub nawet nożykiem,

     podetną, poryją,

 

          Zrobią z orła jelenia,

          wystawią do strzału,

          wszystko co potrzeba

          jest w tym naszym raju.

 

               Potem członki obmyją,

               jak zasmarowane,

               wazeliną, czy błotem,

               nawet krwią zbabrane.

 

Lecz ludzka pamięć

każdego doścignie,

czasem prawdę odgadnie,

czasem się prześlizgnie.

 

     Teraz wspomnę jak we mgle,

     obóz, namiot, “Howerle”²⁰,

     cały tłum biegających,

     lub dwuszereg tętniący,

 

          Leśną kolej za drogą,

          potok gdzie myją nogi,

          jakieś dzikie podchody,

          leśne zwierza i rogi,

          trąbka, flaga i maszt, -

 

                A zawsze roześmianą

                Stasia twarz!

 

Kraków kwiecień 1993 rok

 

 

 

 

3.5. Genius loci

                                                      

Gdziekolwiek jesteś,                         

      gdziekolwiek się zwrócisz,

cokolwiek powiesz

      nad czym się zasmucisz,

 

     W podziemiach lochów

           z przed lokacji czasu,

     czy to na Rynku

           czy Mariackim  Placu,

 

          W zakamarkach ulic

                czy to na Wawelu,

          czy pod arkadami

                 albo też w kościele,

 

                Natychmiast z wnętrza

                      niezgłębionej duszy

                wychynie obraz

                      do głębi Cię wzruszy.

 

Zarys filmu dziejów

      wiślanego grodu

związanego z losem

      swojego narodu.

 

     Od zarania  mroków

           po wczorajsze dzieje

      pełne krwi i potu

           pokoleń cierpienia.

 

           Jak z kryształów górskich

                 o wspólne idee

           do serc i umysłów

                 rzucając promienie,

 

               Wzywając do czynów

                     każde pokolenie,

                a echo jak fala

                      wokoło roznosi

 

Na sąsiednie ziemie

     i nabiera mocy.

 

     Co to jest za siła,

           lub nadziemskie moce?

     Jedna jest odpowiedz:

           to jest “GENIUS LOCI “²¹!

 

                                               Kraków maj 1997 rok

 

 

 

 

3.6. W muzeum

 

Chyba myśl genialna,

na cienkim papierze,

chyba ona sama

za serce mię bierze.

 

     Jak te papirusy

     co wieki przetrwały,

     a dziś za tą szybą,

     leżą pełne chwały.

 

          Są śladem konkretnym,

          ludzkiego działania.

          Czy to już jest wszystko,

          co człowiek zostawi,

 

               Zanim zmieni się w popiół

               lub ogień go strawi?

               Co zostanie po nas,

               czy pamięć najbliższych,

 

Rozpłynie się z czasem,

lub też wnukom przyśni?

Drugie pokolenia,

znajdą swe problemy,

 

     Nie będą naiwni,

     szukać swych korzeni!

     Czasem geniusz przełamie,

     czasów przemijanie

 

          I odleje w spiżu,

          dziejów wirowanie!

 

Kraków styczeń 1996 rok

 

 

 

 

3.7. Do “Patyka” na śledzika

        (studenckie wspomnienia)

 

 

W tej “komorze” pod schodami,

(częstochowskiej jamie²²) zwanej,

śledzie wiszą tam na kurku,

 

     Woda leje na nie ciurkiem,

     głowy na dół pozwieszane,

     za ogony powiązane.

 

          Dzisiaj będą odwiedziny,

          pewno Miecia imieniny,

          lubo kończy egzaminy,

          albo inne jakieś “chrzciny”?

 

               Widać ślady szykowania,

               wóda ziębi się od rana,

               boczek w garnku się gotuje,

               a zastawa stoi sznurem.

 

Do “Patyka”²³ na śledzika!

Wzywa “Kaczmarz”²³ wszystkich wkoło

i zaśmiewa się wesoło.

 

 

 

    Wnet się schodzi tu “rodzina”,

     brać “Burkami” ich nazywa.

  

         Ten wysoki ten na przedzie,

          Władzio Pytlik, wszystkich wiedzie,

          za nim Paweł, mózg gromady,

 

 

       

               “Kaczmarz” też nie od parady,

                a na końcu Stasiu Kuraś,

                co nie miewa żadnych uraz.

 

Aby zebrać myśli w kupę

rozlewamy z flaszek wódę,

potem śledziem zagryzamy

i rozprawę zaczynamy.

 

     Lecą w górę krzyki nasze,

     coraz głośniej idzie sprawa,

     o północy to już wrzawa,

 

          Trzeba zamknąć okiennice,

          (straż  pożarna lubi ciszę).

          Z okien leci ma zastawa,

          a w przybytek cała strawa.

 

               Rano będzie żałość wielka

               po zastawie i butelkach.

               Pyta żona jak to było?

               Nic! - To tylko mi się śniło!

 

Kraków maj 1984 rok.

 

4. Wyprawa na Rodos

 

 

4.1. Biwak na pustyni

      (Czerwiec 1979 rok)

 

Biwak na pustyni jest nie oceniony,

wkrąg auta, przyczepy, pośrodku śpiwory

na małej polanie, wkoło zagajniki,

dalej trawa marna, osty i step dziki.

 

     Z daleka od drogi i od ludzi gwaru,

     w cieniu sosen rozległych chroniących od skwaru.

     Zapadła cisza nocna, lekki poszum trawy,

     w górze pełny księżyc i tylko cykady!

    

          O porannym brzasku słychać ptasie krzyki,

          lekkie granie dzwonków baraniej muzyki.

          Na tle jasnej zorzy pasterz ze swym kijem

          potężnym, zastygły w bezruchu

          wypatruje wilków, lub z myślami bije.

 

               Szybko słońce rozjaśnia przyczajone cienie

               i pogania wędrowców zanim w upał zmieni.

               Trzeba zwinąć obóz i w dal dalej płynąć,

               wtedy pęd powietrza nie pozwoli zginąć.

 

 

 

 

Po codziennym trudzie rozpalonej drogi,

cudne były wieczory, przyjaciół przestrogi,

 

 

 

 

 

i te wspólne wieczerze z młodzieżą figlarną,

snującą plany wypraw w zatopione miasto!

 

Kraków kwiecień 1983 rok

 

 

4.2. Wycieczka na Rodos

 

 

Rok był to nie typowy, gdzie te zeszłe lata

gdy człowiek spokojnie przejechał pół świata

po dzikich bezdrożach na tureckim brzegu

z drugim autem przyjaciół, wesołej młodzieży,

 

 

 

 

     Szukał zatok bezludnych w oliwkowym cieniu,

     skąd można było o dowolnym czasie,

     zrobić wypad w przeszłość mitologii śladem

     i podumać czasem co z tego zostało,

 

          Jakieś strzępy murów i sterty kamieni,

          ze śladami obróbki i kolorów cieni,

          dziwiące postronnych zajadaczy chleba,

          “kaminie” i “kaminie”- jak szydził kolega,

          “kamienie i kamienie, komu to potrzeba”?

 

 

 

              Lecz tak było i teraz,

               z Marmaris²⁴ do Rodos droga niedaleka,

               kilka godzin na łajbie i “frajda” już wielka.

               Za parę “zielonych” mamy przewodnika,

 

On wszystko załatwi zgodę da kapitan

na wycieczkę z portu, (byle coś zastawić),

samochody z przyczepą w porcie pozostawić?

(Na parkingu portowym, kluczyki zaś w kasie!)

         

     W przystani na molo łajba się kołysze,

     pod masztem “wilk morski” sapie ledwo dyszy.

     W kucki na bosaka w rybackich łachmanach,

     z ręki zwisa różaniec, na rozwianych siwych włosach

 

          Czapka kapitańska biała,

          wszem i wobec zwiastuje

          czyja tu jest władza. Od czasu do czasu

          rzuca groźne słowa, zaraz się pod pokład

          jakaś głowa chowa, przestawia tekelunek

          lub jakieś skrzyneczki!

 

               Tymczasem nasz przewodnik

   wpadł szybko zziajany,

               wszystkie sprawy załatwił, cały potem zlany.

               Wnet łajba gotowa, zaprasza w kajuty!

               Wchodzimy na pokład - czysty,

   ściągać można buty

 

Motor zadygotał, trzeszczy łajba stara,

tak się nasza przygoda z Rodos zaczynała,

Wicher zadął w żagle załopotał groźniej,

wziął nas w swoją władzę już Posejdon srogi.

 

     Tylko poszum wichru, pomruki motoru,

     jednostajna fala, pryska po pokładzie.

     Od czasu do czasu, żarem z lądu wionie.

           

          Modlący kapitan ma różaniec w dłoni,

          z pod zmiętej czapeczki rzuca swój wzrok srogi.

          Można się za burtą na pokładzie schować

          i do słońca za wiatrem mokre plecy ogrzać.

 

 

 

               A od czasu do czasu, znowu prysznic wody.

               Już za godzin kilka ruch jest na pokładzie,

               w dali za mgłą siną zarys lądu marzeń!

 

Z nagła przerażony kapitan się zrywa!:

“Gdzie jest wasza flaga”? (Sobie przypomina),

Obok flagi tureckiej na maszt by się zdała,

może wtedy szybciej przyjmie grecka strona.

 

     Długo nie chcą wpuścić łajby do przystani,

     tylko wizy turystów, z tego “Lechistanu”,

     złagodziły niechęć “eleganckich” panów.

 

          Zdala łajba stanęła niby trędowata,

          od dostojnej elity z szerokiego świata.

          Może właśnie tutaj stał ten “Kolos z Rodos”,

          jeden z cudów świata co w legendę obrósł?

 

               Tak z tureckiej nędzy, do przepychu świata

               co się skrzyknął w Rodos,

               w samym środku lata

               stoją jeden przy drugim jachty na przystani

               końca ich nie widać, a na każdym flagi.

 

Pokłady lśniące, dywany wzorzyste,

stoły z napojami, z przodu buty czyste

stoją na deptaku wyczekując gości.

 

     Z tyłu  symbol jelonków, w kamieniu wyryty,

     resztki kolumn świątyni, sterczące kikuty

     i stopnie stadionu, w głąb skały wykute.

 

          Obok twierdze obronne kawalerów srogich,

          z czasów średniowiecza i wypraw krzyżowych.

          A po górach mury obronne snują się kupieckie,

          z różnych czasów i wypraw na ziemie tureckie.

 

               Tak do Ziemi Świętej stąd był skok ostatni

               i ostatnia przystań żeby uciec z matni!

               Długo trwały spacery do głębokiej nocy,

               wśród radosnych tłumów

               w rozbawionym porcie,

 

Potem chwila pół drzemki, (gdy nogi zdrętwiały)

i nachodzące mary posągu Heliosa,

świątyni Afrodyty, lub też Dionizosa?

 

     Wtem na gładkiej tafli, tuż nad horyzontem

     jakaś gwiazda zabłysła i świeci jak słońce.

     Rośnie szybko w oczach zdaje się przybliża?

     Tak, to piękny statek! (Z turystami chyba?)

    

          Młodzież szybko zbiega, pędzi do przystani

          pooglądać z bliska ten “cud nad cudami”.

          Pływające miasto, z tysiącem światełek

          każdy pokład inny, zależny od ceny!

 

             A na samej górze taksa klimatyczna!

             Tu jest sama młodzież tylko “turystyczna”.                      Potężne plecaki, brody zarośnięte,

            dziewczyny w spodenkach, twarze uśmiechnięte.

 

Gwar z całego świata, tony gitar smętne,

foldery i mapy, wieża Babel pewnie.

Zaraz też decyzja, (korzystać z okazji),

można Kretę zwiedzić (Jurek nam wyjaśnia!

 

     Szybko się pakuje, umowa wnet stoi,

     spotkanie w Bułgarii i na statek goni.

     Zanim o północy wybiła godzina,

     już prom z turystami, znowu w dal odpływa.

 

          Ustalenia nasze powzięte na prędce,

          wiążą dalsze wczasy z fantazją młodzieńczą.

 

               Tam w sofijskim parku gdzieśmy spoczywali

               i pod cieniem drzewek lody zajadali,

               tam za dwa tygodnie przy tej samej ławce

               o pełnej godzinie znowu się spotkamy!

 

Jak się okazało, za te dwa tygodnie,

nie było już ławek, ani śladu po nich.

Tylko buldożery z hukiem przejeżdżały

i nową ulicę, przez park wyznaczały!

 

     Ale na tym miejscu i w dokładnej porze,

     znowu tu jadł lody nasz turysta, “orzeł”!

     Wracając do Rodos po nagłym rozstaniu,

     sen nasz był już krótki, a my niewyspani.

 

          Gdy nazajutrz słońce przeszło po zenicie,

          zbliżał się nasz odjazd i już po wizycie.

          Wyjazd niezwyczajny sama aura broni,

          powrotu do nędzy i na skały goni!

 

               Uderzenia wichru idące falami,

               zawracają wciąż łajbę do Rodos przystani.

               Leci fala za falą nagle grzmot szalony

               i naraz za burtą maszt i żagiel w toni.

 

Ciężki stół z napojami jeźdźi po pokładzie,

a turystka przestraszona leży pod ławami.

Pod pokładem panika, woda pompy myje,

silniki się krztuszą, zaraz pewnie zgasną,

to znów dziko wyją!

 

     Kapitan próbuje uratować żagle,

     wiąże do bariery strzępy “prześcieradeł”.

     Trzask łamanych desek, huk wody spienionej,

     końca wszyscy czekają naszej wspólnej drogi.

 

          Gorące powietrze od lądu w nas bucha,

          a za ścianą deszczu szczyt górski łańcucha.

          Nagle wszystko znika, wokoło ciemnieje,

          zapada noc czarna, turyści truchleją.

 

               Wiatr wyje dokoła ale nie przewraca,

               skały suną bokiem, cisza znów powraca.

               Długo jeszcze w nocy łajba się kołysze,

               coraz bliżej światła i portowej ciszy.

 

Lecz to było tak dawno, nikt z nas nie pamięta,

czy to była prawda czy zmyślona poenta!

Tylko parę fotek lub klatek z ekranu

zaraz odżywają przeżyte koszmary!

 

Kraków kwiecień - maj 1983 rok

 

 

 

4.3. Turecka gościnność

 

Potem był już  powrót z Riwiery tureckiej,

przez krainy nadmorskie pełne śladów greckich.

Obok Sardes, miasta co w uszach mi dzwoni,

 

     Jak to ten niewolnik co uszedł pogoni

     i z wieścią bieży gdy padnie wołając:

     “Sardes gore”²⁵!  - Już nie żył!

 

          Co wybrać: czy dalsze Heliosu ruiny,

          bibliotekę Efezu lub Pergamon słynny?

          Gdy nadeszła pora i rozstajne drogi

          ciągle są dyskusje, co tu dalej robić?

 

               Czy zobaczyć żródła ciepłe w

   górach Pamukale²⁶,

               zatopione miasta z kolumnami na dnie?

               Albo może skalny ślad Halikarnasu

               lub piaszczyste plaże pełne tych “golasów”?

 

A tu po Efezie zaraz są rozstaje,

trzeba skręcić w góry gdzie są Pamukale.

Widząc naszą troskę przechodząca “dama”,

wypytuje przyczyn i z miejsca je oddala!

 

     Prosi sama w gości, serdecznie zaprasza,

     ustawia przyczepy i nas uspokaja.

     Nie pozwala nawet umyć się z podróży,

     wszystko u niej w domu, sama nam usłuży!

 

          Po krótkiej naradzie znużeni wędrowce

          szybko podążamy za swym “Cicerone”!

          Za żelazną bramą stoi blok ogromny,

          szerokie balkony, dziedziniec przestronny.

 

W progu drzwi dziewczynka w nabożnych                       ukłonach,

 w rękach trzyma perfumy i skrapia po

 dłoniach!

 Wchodzimy do sieni, myjemy się z drogi,

  wtedy orzeźwieni w salonowe progi.

 

Po grubych dywanach, siadamy do stołu.

W bloku tym na piętrze, zgodnie tu mieszkało,

trzech braci z żonami i tłumy dzieciaków.

 

     Blok był z jednym wejściem dobrze u nas znanym,

     betonowe schody, murowane ściany.

     Wkoło bramy, kraty, przed blokiem ogrody,

     przepiękne altany, parkingi i schody.

 

          Na dole fabryka, place pełne pługów,

          a za traktorami narzędzi ciąg długi.

          Całe te zespoły do nich należały

          a wszystko zbudował patrzący ze ściany

 

               Portret ojca dostojny z tym władczym uśmiechem,

               dumny władca trzech fabryk patrzący w pociechy.

               Teraz tylko wspomnienie i nakaz z oddali,

               by to co rozpoczął wnet nie zmarnowali!

 

Długo przyszło czekać zgłodniałym turystom,

kiszki marsza grają a w kuchni wciąż pichcą!

Takiej to biesiady nikt by nie przewidział,

ze dwanaście potraw i ciast pół tuzina.

 

     Pizza po turecku, pizza z orzechami,

     słodkie winogrona z tymi cytrusami.

     Na naszej w rewanżu czystej “wyborowej”

     “Prezes” pokrzykiwał na cześć “atom bomby”

          Potem deklamacje, wiwaty prezesów,

          trudno dziś spamiętać tej biesiady kresu.

          Dobrze po północy, gdy już chcemy wstawać

          nogi nam się plączą, głowa nie ta sama.

 

               Musimy przeczekać aż się otrzęsiemy,

               bo tak bez “awarii” z domu nie wyjdziemy!

 

Kraków maj 1983 rok

 

4.4. Pamukale

 

Rano jeszcze zdjęcia w złocie gospodyni,

każda z pań przymierza łańcuchy na szyji.

Zdjęcia się udały panie w siódmym niebie,

czy ten łańcuch oddać (zostawić dla siebie?).

 

     Lecz żar z nieba bije czas się przeformować

     do jednego wozu by “petrol” szanować!

     Benzyna na kartki tylko w żandarmerii,

     a do Pamukale pięć godzin udręki.

    

          Przyczepy zostają w gościnnym ogrodzie,

          w cieniu pod drzewami i przewiewnym chłodzie.

          My ściśnieni w piątkę w jednym samochodzie,

          będziemy się dusić w spiekocie na drodze.

 

               Po paru godzinach hen na horyzońcie,

               widać białe szczyty (śnieg, na takie słońce?).

               Czarny asfalt drogi po ścianie się wije,

               stroma biała ściana, po niej woda płynie,

 

Całą szerokością ścieka kropelkami,

tworząc białe baseny pod tymi strużkami!

Z bliska lepiej widać balkony z marmuru,

na krztałt leśnej huby przywartej do muru.

 

     Na ścianie czarne krzaki i czerwone “róże”,

     a wszędzie w tych basenach moczą nogi ludzie.

     Duże grupy pielgrzymów, turystów też wielu

     lecz dopiero na górze będziemy u celu.

 

          Tam na płaskowyżu z jednej strony drogi,

          greckie nekropolie, z drugiej rzymskie groby.

          Można zejść do wnętrza, pooglądać z bliska

          posągi i kruchty, choć posadzka śliska.

 

Lecz to jeszcze nie wszystko,

bo dalej przed nami,

            zatopione miasto z tymi kolumnami.

            Podjeżdżamy bliżej pod ogromne wrota,

            wszystko ogrodzone,

            na wstęp trzeba “złota”!

Ceny horendalne, luksusowe wnętrza,

widać dla wybranych są tutaj przyjęcia.

Gdy tak rozważamy możliwości wejścia,

czytamy reklamy i robimy zdjęcia.

 

      Nagle  podjeżdżają na dużej szybkości

      wojskowe łaziki i żołnierze prości!

      W tłum ludzki celują, bronią potrząsają

      i wszystkich na boki od bram odsuwają.

         

         Wrota otwierają szeroko podwoje,

          portierzy znikają, (mamy wolną drogę!?)

          Szybko podjeżdżają czarne limuzyny,

          a z nich wysiadają “goryle”²⁷, “ pingwiny”²⁸!

 

              Za kolumną cylindrów dyskretnie wkraczamy

               i cudne kąpielisko z bliska oglądamy.

               Wchodzimy w kabiny, można się rozbierać

               i do ciepłej wody jeziora się schować.

 

Schodząc po kolumnach coraz głębsza woda,

lecz głowicę koryncką na dnie łatwo poznać!

Tu też niebezpiecznie zbliżać się do kogo,

wszędzie chodzą goryle i straszą jak mogą.

 

     Kąpiemy się grzecznie wspaniała ochłoda,

     chociaż “przymusowa” dużo sił nam doda.

     Czasu mamy niewiele bo zgodnie z umową,

     w Sofii mamy spotkać tych co Kretę wolą!

 

          W drodze jeszcze zwiedzamy,

          na wzgórzu wysokim,

          resztki świątyń Prieny na tle gór dostojnych.

          W głowie się nie mieści jak tu przed wiekami,

          kwitło życie bogate między kamieniami?

 

   Jeszcze tylko Pergamon słynny z                         księgozbiorów,

               oraz gaje oliwne lecznic Asklepionu.

               A na koniec Troja,

               siedem warstw dziejowych

               i muszle Dardanelów z wody wyłowionych!

 

                                                               Kraków maj 1983 rok

 

 

 

4.5. Powrót

 

Przy wyjeździe z Azji w kolejce do promu,

w wiadrach przemywamy sortując naprędce,

zbiory muszli barwnych z wody wyłowionych,

dzieląc na gatunki, rodzaje, kolory.

 

     Wczasy nam się kończą, już Europa blisko,

     a tam w Sofii nas czeka tęskne “biedaczysko”!

     Prom wolno się zbliża, teraz droga powrotna

     i to już jest wszystko! Kończy się przygoda.

 

          A za parę tygodni nikt trudów nie pomni,

          życie spowszednieje a praca przegoni.

          A gdy  tylko czasem wzrok nasz przemęczony

          spocznie na muszelek zestaw nieskończony,

          zaraz twarz rozjaśni pomną chwil niezwykłych.

 

                Tutaj obraz naczyń samowar mosiężny,

                A tu barwy muszli tak dziwnie pokrętnych.

                Tu konik trojański tuż obok kindżału

                 i pochwa ozdobna z kamieniem koralu!

 

Tam, posąg Artemidy “sto piersi obnosi”,

(A Konik trojański chce ze szafy skoczyć!)

Czasem  wnuków zabawi  muszla kolorowa,

i zaraz się rozjaśnią szare dni domowe,

 

            Wtedy oczy tęsknie szukają albumów

            i zdjęć co oderwą od codziennych trudów!

 

Kraków grudzień 1997 rok

 

 

5. Demoludy (satyrki itp.)

 

 

5.1. Festyn 3-go Maja w Krakowie

 

 

“Witaj majowa jutrzenko

świeć naszej polskiej krainie”!

Tak śpiewali przy kościele,

w tłumie zwartym przyjaciele,

 

     Młodzież piękna i dorodna,

     starsi, damy i biedota.

     Nagle wielkie poruszenie

     i do tłumu przemówienie:

 

           “Szybko rozejść się do domów,

           bo napuścim chłopców z ZOMO”!

           Głośnik trzeszczy, lud się burzy,

           młodzi krzyczą coś do wtóru

           i widelce pokazują.

         

               Tłum rozchodzi się na boki,

               bo w oddali słychać kroki.

               Idzie ZOMO kolumnami,

               w hełmy, tarcze, przebierani,

 

Uzbrojeni, napojeni,

a sikawki tuż przed nimi,

drogę “czyszczą”, obsikują

i tak prosto w tłum celują.

 

     Lud rozpierzcha się na strony,

     wrzaski, piski, przeklinania.

     Tak zaczyna się zabawa,

     w policjantów i “złodzieji”!

     (Z lat młodości przypomnienie).

 

          Lecz z “niewinnej” tej zabawy,

           rozpoczyna się bój krwawy.

           Lecą flaszki i kamienie,

           za rogami lud się śmieje.